Türk Edebiyatının Önemli Şiirlerinden Bestelenmiş Şarkılar
10 Ekim
Türk Edebiyatı güçlü kalemlerin romanlarından beyaz perdeye uyarlanan filmlerin yanı sıra şiirlerle müziğe de ilham oldu. Ünlü şairlerin dizeleri kalbimize işleyen bestelerle hayat buldu. Bu yazımızda şiiri okurken bile kulaklarınızda melodisi çınlayacak şarkılara yer verdik. 



Aldırma Gönül – Sabahattin Ali  


Romanlarında ve şiirlerinde insan ruhunu ustalıkla yansıtan yazarlarımızdan Sabahattin Ali’nin Sinop cezaevinde tutukluyken kaleme aldığı “Aldırma Gönül” farklı müzisyenler tarafından yorumlansa da ilk yorumcusu olan Edip Akbayram ile özdeşleşmiş şarkılardan biridir. Sabahattin Ali’nin Zülfü Livaneli tarafından yorumlanan Leylim Ley isimli şiiri de akla gelen önemli eserlerden biridir. 

Başın öne eğilmesin 
Aldırma gönül aldırma 
Ağladığın duyulmasın 
Aldırma gönül aldırma 

Dışarıda deli dalgalar 
Gelip duvarları yalar 
Seni bu sesler oyalar 
Aldırma gönül aldırma 

Kurşun ata ata biter 
Yollar gide gide biter 
Mapus yata yata biter 
Aldırma gönül aldırma 

Dertlerin kalkınca şaha 
Bir sitem yolla Allah'a 
Görecek günler var daha 
Aldırma gönül aldırma  


Sessiz Gemi – Yahya Kemal Beyatlı  


Türk şiirine farklı bir yorum getirmeyi başaran Yahya Kemal Beyatlı’nın ölüm temasını işlediği “Sessiz Gemi” 70’li yıllarda Hümeyra tarafından söylenmiştir. Bestesi Patricia Carli'ye ait olan şarkı sonrasında başka müzisyenler tarafından da yorumlandı. 

Artık demir almak günü gelmişse zamandan, 
Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan. 
Hiç yolcusu yokmuş gibi sessizce alır yol; 
Sallanmaz o kalkışta ne mendil ne de bir kol. 
Rıhtımda kalanlar bu seyahatten elemli, 
Günlerce siyah ufka bakar gözleri nemli. 
Biçare gönüller! Ne giden son gemidir bu! 
Hicranlı hayatın ne de son matemidir bu! 
Dünyada sevilmiş ve seven nafile bekler; 
Bilmez ki giden sevgililer dönmeyecekler. 
Birçok gidenin her biri memnun ki yerinden, 
Birçok seneler geçti; dönen yok seferinden. 


Beni Kör Kuyularda Merdivensiz Bıraktın - Ümit Yaşar Oğuzcan  


Şiirleri ile okuyanlara aşkı, ayrılığı, kavuşmayı incelikle anlatan Ümit Yaşar Oğuzcan’ın şiiri “Beni Kör Kuyularda Merdivensiz Bıraktın” Münir Nurettin Selçuk tarafından bestelendi. Timur Selçuk tarafından da yorumlanan bu eşsiz şarkının dizelerinin oldukça hüzünlü bir öyküsü var. Şair Oğuzcan’ın intihar eden oğlu için yazdığı rivayet edilen şiirin edebiyatımızdaki en dokunaklı şiirlerinden olduğunu söyleyebiliriz. 

Beni kör kuyularda merdivensiz bıraktın, 
Denizler ortasında bak yelkensiz bıraktın, 
Öylesine yıktın ki bütün inançlarımı; 
Beni bensiz bıraktın; beni sensiz bıraktın. 


Ceviz Ağacı – Nazım Hikmet Ran  


20. yüzyılın en önemli şairlerinden Nazım Hikmet’in Cem Karaca’nın bestesi ve yorumuyla dinlediğimiz ünlü eseri “Ceviz Ağacı”’nı bilmeyen yoktur herhalde. Arandığı günlerde büyük aşkı Piraye’yle buluşmanın hayallerini kurarken polislere yakalanma korkusuyla yazıldığı rivayet edilen şiirin yanı sıra şairin “Seni Düşünmek Güzel Şey”, “Karlı Kayın Ormanında”, “Çok Yorgunum” başta olmak üzere daha pek çok şiire farklı müzisyenlerin yorumuyla şarkıya dönüştürülmüştür. 

Başım köpük köpük bulut içim dışım deniz 
Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı’nda 

Budak budak şerham şerham ihtiyar bir ceviz 
Ne sen bunun farkındasın ne polis farkında 

Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı’nda 
Yapraklarım suda balık gibi kıvıl kıvıl 
Yapraklarım ipek mendil gibi tiril tiril 
Koparıver gözlerinin gülüm yaşını sil 

Yapraklarım ellerimdir tam yüz bin elim var 
Yüz bin elle dokunurum sana İstanbul’a 
Yapraklarım gözlerimdir şaşarak bakarım 
Yüz bin gözle seyrederim seni İstanbul’u 
Yüz bin yürek gibi çarpar çarpar yapraklarım 
Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı’nda 
Ne sen bunun farkındasın ne de polis farkında 


Dedikodu – Orhan Veli Kanık  


Garip akımının kurucularından biri olarak edebiyatımızda ayrı bir yere sahip olan Orhan Veli’nin “Dedikodu” adlı eseri şüphesiz bu listenin en neşeli şiiri. Pop müziğinin başarılı yorumcularından biri olan Levent Yüksel’in sesiyle hayat bulan şarkının bestesi Sezen Aksu’ya ait. 

Kim söylemiş beni 
Süheylâ’ya vurulmuşum diye? 
Kim görmüş, ama kim, 
Eleni’yi öptüğümü, 
Yüksek Kaldırım’da, güpegündüz? 
Melâhat’i almışım da sonra 
Alemdara gitmişim, öyle mi? 
Onu sonra anlatırım fakat 
Kimin bacağını sıkmışım tramvayda? 
Güya bir de Galata’ya dadanmışız; 
Kafaları çekip çekip 
Orada alıyormuşuz soluğu; 
Geç bunları, anam babam, geç; 
Geç bunları bir kalem; Bilirim ben yaptığımı. 
Ya o, Muallâ’yı sandala atıp, 
Ruhumda hicranını söyletme hikâyesi? 


Mahur Beste – Attila İlhan


Ben Sana Mecburum, Yağmur Kaçağı gibi şiir kitapları ile genç şair kuşağını etkileyen Attila İlhan’ın idama mahkum edilen Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan için yazdığı şiiri “Mahur Beste” Ahmet Kaya tarafından bestelenerek yorumlanmıştır. Şaiirin “Sultan-ı Yegah”, “Beni Koyup Gitme” gibi şiirleri de şarkıya dönüştürülen eserleri arasında yer alıyor. 

Şenlik dağıldı bir acı yel kaldı bahçede yalnız 
O mahur beste çalar Müjgan’la ben ağlaşırız 
Gitti dostlar şölen bitti ne eski heyecan ne hız 
Yalnız kederli yalnızlığımızda sıralı sırasız 
O mahur beste çalar Müjgan’la ben ağlaşırız 

Bir yangın ormanından püskürmüş genç fidanlardı 
Güneşten ışık yontarlardı sert adamlardı 
Hoyrattı gülüşleri aydınlığı çalkalardı 
Gittiler akşam olmadan ortalık karardı 

Bitmez sazların özlemi daha sonra daha sonra 
Sonranın bilinmezliği bir boyut katar ki onlara 
Simsiyah bir teselli olur belki kalanlara 
Geceler uzar hazırlık sonbahara 


Denge – Turgut Uyar 


Tüm mısralarına aşkla baktığımız şairlerden biridir Turgut Uyar. Şiire aşkını her dizesinde hissedeceğiniz büyük ustanın “Denge” adlı şiiri Sezen Aksu ve Onno Tunç bestesiyle hayat bulmuştu. Sezen Aksu’nun yorumladığı şiir herkese başka bir kapı açacak türden... 

Sizin alınız al inandım 
Sizin morunuz mor inandım 
Tanrınız büyük amenna 
Şiiriniz adamakıllı şiir 
Dumanı da caba 

Bütün ağaçlarla uyuşmuşum 
Kalabalık ha olmuş ha olmamış 
Sokaklarda yitirmiş cebimde bulmuşum 
Ama sokaklar şöyleymiş 
Ağaçlar böyleymiş 
Ama sizin adınız ne 
Benim dengemi bozmayınız 

Aşkım da değişebilir gerçeklerim de 
Pırıl pırıl dalgalı bir denize karşı 
Yan gelmişim diz boyu sulara 
Hepinize iyi niyetle gülümsüyorum 
Hiçbirinizle dövüşemem 
Benim bir gizli bildiğim var 
Sizin alınız al inandım 
Morunuz mor inandım 
Ben tam kendime göre 
Ben tam dünyaya göre Ama sizin adınız ne 
Benim dengemi bozmayınız  


Başka Türlü Bir şey –Can Yücel  


Türk şiirinin farklı sesi Can Yücel’in edebiyatımıza kazandırdığı en güzel şiirlerden biridir hiç şüphesiz; “Başka Türlü Bir Şey”. Yeni Türkü’nün 1986 tarihli albümü “Günebakan”da dinleyiciyle buluşan bu eşsiz şiirin yanı sıra Can Yücel’in “Nefes” gibi başka şiirleri de müzisyenlerin dikkatini çekerek dinleyiciye ulaşmıştı. 

başka türlü bir şey benim istediğim 
ne ağaca benzer, ne de buluta 
burası gibi değil gideceğim memleket 
denizi ayrı deniz, 
havası ayrı hava.. 

bir başka yolculuk dalından düşmek yere 
yaşadığından uzun 

bir tatlı yolculuk dalından inmek yere 
ağacın yüksekliğince 
dalın yüksekliğince rüzgarda 
ve bir yeni ömür 
vardığın çimen yeşilliğince 

nerde gördüklerim 
nerde o beklediğim 
rengi başka 
tadı başka.. 


Bu Aşk Burada Biter – Ataol Behramoğlu  


Gençlik döneminde ikinci yeninin etkisinde kalan, sonraları toplumcu gerçekçi şiire yönelen Ataol Behramoğlu’nun ünlü şiiri Haluk Levent, Tuna Kiremitçi gibi isimler tarafından yorumlandı. 

Bu aşk burada biter ve ben çekip giderim 
Yüreğimde bir çocuk cebimde bir revolver 
Bu aşk burada biter iyi günler sevgilim 
Ve ben çekip giderim bir nehir akıp gider 

Bir hatıradır şimdi dalgın uyuyan şehir 
Solarken albümlerde çocuklar ve askerler 
Yüzün bir kır çiçeği gibi usulca söner 
Uyku ve unutkanlık gittikçe derinleşir 

Yan yana uzanırdık ve ıslaktı çimenler 
Ne kadar güzeldin sen! nasıl eşsiz bir yazdı! 
Bunu anlattılar hep, yani yiten bir aşkı 
Geçerek bu dünyadan bütün ölü şairler 

Bu aşk burada biter ve ben çekip giderim 
Yüreğimde bir çocuk cebimde bir revolver 
Bu aşk burada biter iyi günler sevgilim 
Ve ben çekip giderim bir nehir akıp gider 


Olmasa Mektubun – Murathan Mungan  


Kendine özgü biçimiyle şiirde farklı bir tarz yaratmayı başaran Murathan Mungan’ın akla gelen ilk şiirlerinden biridir; “Olmasa Mektubun”. Yeni Türkü tarafından seslendirilen ve grubun da en sevilen şarkılarından biri olan “Olmasa Mektubun” ayrılığı en güzel anlatan şiirlerden biri olarak edebiyatta ayrı bir yere sahip. 

Olmasa mektubun, yazdıkların olmasa 
Kim inanır senle ayrıldığımıza 
Sanma unutulur, kalp ağrısı zamanla 
Her şeyi unutarak yaşanır sanma 

Neydi bir arada tutan şey ikimizi 
Birleştiren neydi ellerimizi 
Bırak bana anlatma imkânsız sevgimizi 
Sevmek birçok şeyi göze almaktır 
Olmasa mektubun, yazdıkların olmasa 
Kim inanır senle ayrıldığımıza 

Baksana geçmişe ne çok anıyla dolu 
Nerde o taverna, nerde sinema 
Harcanmış zamanlar yeniden yaşanmaz ki 
Geç kaldıktan sonra arama boşa 

Neydi bir arada tutan şey ikimizi 
Birleştiren neydi ellerimizi 
Bırak bana anlatma imkânsız sevgimizi 
Sevmek birçok şeyi göze almaktır 
Olmasa mektubun, yazdıkların olmasa 
Kim inanır senle ayrıldığımıza 


Elbette şiirden şarkıya dönüştürülen eserler bunlarla sınırlı değil. Müzisyenlere ilham olan daha pek çok şiir var. Bu şarkıları ve daha fazlasını Kidega’nın Spotify hesabında dinleyebilirsiniz.

Kitaplara daha yakından bakın: